W niedzielę 22 lutego na kilku forach internetowych pojawiły się wypowiedzi zaniepokojonych internautów informujące, że ich programy antywirusowe wykrywają złośliwe oprogramowanie na stronie www.pajacyk.pl (na przykład Avast identyfikował je jako VBS:Malware-gen). Przeprowadzona przez nas analiza potwierdziła zagrożenie – jak się okazało do kodu strony Pajacyka został doklejony skrypt JavaScript przekierowujący na inną stronę infekującą internautów trojanem ZBot. Fragment źródła strony z przekierowującym skryptem (zapamiętany przez nas około godziny 10:00 w poniedziałek 23 lutego) wyglądał następująco:
Skrypt JS jest zaciemniony (ang. obfuscated) w celu utrudnienia jego analizy oraz oszukania silników antywirusowych – po zdekodowaniu zawiera on ukrytą ramkę IFRAME z inną stroną, która dokładnie w ten sam sposób przekierowuje do właściwej strony zawierającej exploit. Zagrożenie związane ze stroną Pajacyka potwierdził także nasz system klienckich honeypotów HoneySpider Network. Witryna w jednoznaczny sposób została sklasyfikowana jako złośliwa:
Dzięki wysoko-interaktywnym honeypotom przechwyciliśmy złośliwe pliki wykonywalne z trojanem, które były automatycznie ściągane i uruchamiane przez exploit umieszczony na stronie WWW (tzw. drive-by download):
Powyższą zawartość pobraną w wyniku odwiedzenia Pajacyka poddaliśmy skanowaniu antywirusowemu w serwisie VirusTotal – ponad połowa silników AV wykryła zagrożenie:
http://www.virustotal.com/pl/analisis/ce1ade3e46f3089ae3a267c2e0e264bb
Polska Akcja Humanitarna podała informację, że alarmy programów antywirusowych występujące po wejściu na witrynę Pajacyka są spowodowane obecnością reklamy w postaci wyskakującego okienka, którą bardziej czułe antywirusy klasyfikują jako złośliwe oprogramowanie, a zagrożenie nie istnieje. Niestety nie jest to prawdą – kod doklejony do strony infekował internautów, którzy odwiedzili Pajacyka w niedzielę lub poniedziałek rano. Zagrożenie zostało usunięte dopiero w poniedziałek około godziny 10:30. Według statystyk umieszczonych na www.pajacyk.pl, tylko w niedzielę witrynę odwiedziło prawie 100 tysięcy osób. Trudno oszacować ile z nich zostało zainfekowanych, ale skala problemu jest poważna.
Wszystkim osobom, które w tym czasie otworzyły stronę Pajacyka, zalecamy wykonanie pełnego skanowania systemu jednym ze skutecznych w tym przypadku programów antywirusowych (lista wykrywających to zagrożenie silników AV znajduje się w linku do analizy naszej próbki w serwisie VirusTotal). Ponadto w ochronie komputera przed niebezpiecznymi elementami stron WWW (w tym skryptami JavaScript przekierowującymi na złośliwe strony) pomagają wtyczki do przeglądarek blokujące takie elementy (na przykład dodatek NoScript do przeglądarki Firefox). Zapewniają one ochronę przed innymi stronami infekującymi odwiedzających, tym bardziej że przypadek Pajacyka nie jest odosobniony i takie witryny cały czas są obecne w sieci.
Mechanizm doklejania złośliwych skryptów do popularnych stron WWW często polega na wykorzystywaniu zdobytych haseł do serwerów FTP, na których strony te są hostowane. Jeśli komputer webmastera strony jest zainfekowany działającym w ten sposób koniem trojańskim, to przy aktualizacji strony za pomocą klienta FTP trojan przechwytuje dane logowania do konta FTP, po czym ściąga z serwera odpowiedni plik ze stroną główną (np. index.html, index.htm, index.php), dokleja złośliwy skrypt JS (często tuż za znacznikiem <body> lub tak jak w przypadku Pajacyka tuż przed znacznikiem </body>) i na koniec wysyła tak zmodyfikowaną wersję strony z powrotem na serwer FTP. Coraz popularniejsza jest też metoda zorientowana na wykorzystywanie haseł już zapamiętanych w klientach FTP – często dotyczą one aplikacji Total Commander. Dlatego, oczywiście oprócz posiadania programu antywirusowego z aktualną bazą sygnatur, zalecamy nie korzystać z mechanizmu zapamiętywania haseł w tego typu programach. Szczególnie webmasterzy powinni zwracać uwagę i sprawdzać, czy strony przez nich zarządzane nie zostały zaatakowane w podobny sposób.
Metoda polegająca na umieszczaniu przekierowań do złośliwych stron na innych popularnych witrynach zyskuje coraz większą popularność wśród cyberprzestępców, ponieważ zaufanie do takich stron jest duże (zdecydowanie większe niż na przykład do adresu wysłanego w spamie), a poza tym są one odwiedzane przez dużą liczbę niczego nie podejrzewających internautów (atakujący nie musi dodatkowo zachęcać do wejścia na taką stronę i rozsyłać jej adresu).
Od dwóch dni serwisy zajmujące się bezpieczeństwem komputerowym donoszą o pojawieniu się nowego robaka sieciowego nazwanego Morto. Atakuje on źle zabezpieczone systemy Microsoft Windows wykorzystując do tego celu protokół RDP (Remote Desktop Protocol) wykorzystywany przez tzw. zdalny pulpit. Morto nie eksploituje żadnej luki w oprogramowaniu, a atak polega na próbie odgadnięcia nazwy użytkownika i hasła. Po infekcji robak szuka w sieci kolejnych komputerów z uruchomioną usługą RDP i próbuje je zainfekować. Powoduje to znaczący wzrost ruchu sieciowego na typowym dla tej usługi porcie 3389/TCP. Masową propagację Morto od jej początku obserwujemy dzięki systemowi ARAKIS.
